شاخص توده بدنی چیست؟ آیا معیار مناسبی برای سنجش اضافه وزن است؟

دکتر حامد قدسی » جراحی های چاقی » شاخص توده بدنی چیست؟ آیا معیار مناسبی برای سنجش اضافه وزن است؟

شاخص توده بدنی چیست؟

شاخص توده بدنی یا BMI یکی از عباراتی است که بسیاری از ما بخصوص افرادی که به تناسب اندام اهمیت می دهند، شنیده ایم. بهترین پاسخ برای سوال شاخص توده بدنی چیست را می توان اینگونه تعریف کرد:

BMI یکی از بهترین روش ها برای سنجش وزن ایده آل و مدیریت وزن است. این معیار درواقع برای غربالگری و سنجش میزان وزن هر شخص است. به کمک این شاخص می توانید بفهمید چه میزان اضافه وزن یا کاهش وزن دارید. از فاکتورهای ساده ای برای محاسبه این شاخص استفاده می شود که هر شخص می تواند خودش شاخص توده بدنی خود را مشخص کند.

نحوه محاسبه شاخص توده بدنی

شاید ندانید راه محاسبه شاخص توده بندی چیست. روش محاسبه بسیار ساده است و فقط باید از رقم دقیق قد و وزن خود آگاهی داشته باشید. برای محاسبه BMI، وزن برحسب کیلوگرم بر قد به متر مربع تقسیم می شود.

درواقع شاخص توده بدنی، صرفا میزان چربی بدن را اندازه گیری نمی کند، بلکه بافت چربی را با بافت استخوان و عضله مقایسه می کند. حاصل این مقایسه بصورت عددی نشان داده می شود و بیانگر چاق بودن، متعادل بودن یا لاغر بودن فرد است. امروزه، این روش تقریبا در تمام دنیا برای اندازه گیری توده بدنی کاربرد دارد.

همانطور که گفته شد، فرمول محاسبه شاخص BMI بدین شرح است:

شاخص توده بدنی برای خانم ها و آقایان با همین فرمول محاسبه می شود و تفاوتی میان آنها وجود ندارد. همچنین، سن شخص در این شاخص، تاثیری ندارد.

برای بزرگسالان رقم شاخص توده بدنی چیست

سازمان سلامت جهانی، رقم شاخص توده بدنی مناسب برای بزرگسالان را بین ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۵ اعلام کرده است. افرادی که وزن آنها بین ۲۵ الی ۲۹٫۹ BMI است، اضافه وزن دارند و افرادی با BMI بالاتر از ۳۰، جزء افراد چاق محسوب می شوند. افراد با BMI بیش از ۴۰ نیز دچار چاقی مفرط هستند.

متاسفانه نزدیک به ۳۴٪ از جمعیت بزرگسالان بالای ۲۰ سال در سرتاسر جهان (حدودا ۱٫۵ میلیون نفر) دچار چاقی و اضافه وزن هستند. پیش بینی شده که این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۳ میلیون نفر در جهان برسد.

رقم BMI مناسب برای رده سنی کودکان و نوجوانان

در سنین کودکی و نوجوانی، شاخص توده بدنی به سن و جنس بستگی دارد. درواقع، کودکان در سنین مختلف، شاخص توده بدنی متفاوتی را تجربه می کنند.

به دلایل زیر، پزشکان و متخصصان قادر به دسته بندی کودکان برطبق شاخص توده بدنی نیستند:

  • شاخص توده بدنی در کودکان با رشد ماهانه آنها درحال تغییر است.
  • همچنانکه قد کودکان درحال رشد است، BMI نیز تغییر می کند.
  • دختران و پسران، بدن متفاوتی دارند.

به همان روشی که برای بزرگسالان شاخص توده بدنی محاسبه می شود، BMI برای کودکان محاسبه می شود. اما باتوجه به جدول شاخص توده بدنی و برطبق سن و جنسیت کودک، عدد نهایی تفسیر می گردد. پس از تفسیر نهایی، مشخص می شود که چاق شدن برای سلامت کودک لازم است یا خطرناک است.

عوامل تاثیرگذار در شاخص توده بدنی

بسیاری از افراد نمی دانند عوامل تاثیرگذار در شاخص توده بدنی چیست. این شاخص در نگاه اول، صرفا به قد و وزن بستگی دارد. اما بسیاری از فرمول های پیچیده یا ماشین حساب های وزنی مدرن بگونه ای طراحی شده اند که در کنار قد و وزن، عوامل دیگری را نیز بررسی می کنند. این عوامل شامل سن و سال، جنسیت و ژنتیک افراد است.

بالا بودن شاخص توده بدنی ممکن است ازدیاد میزان چربی های موجود در بدن را نشان دهد. اما این شاخص نمی تواند اضافه وزن را محاسبه کند یا میزان سلامت ضخص را نشان دهد.

ممکن است شاخص توده بدنی نشان دهد که شما چاق هستید یا اضافه وزن دارید. اما این لزوما به معنای چاقی شما نیست. این شاخص قادر نیست تشخیص دهد شما به دلیل عادات نادرستی همچون رژیم غذایی نامناسب یا مصرف مواد غیرقانونی، چاق یا لاغر هستید. همچنین ممکن است یک فرد عضله ای، BMI برابر با یک فرد چاق بدلیل پرخوری و فعالیت کم داشته باشد. در این صورت، این شاخص قادر به تفکیک این دو نیست زیرا BMI هر دو بدلیل وزن برابر و قد برابر در دسته چاق قرار می گیرد.

درنتیجه، BMI ممکن است میلیون ها نفر را در گروه چاق قرار دهد، درحالیکه همگی آنها ممکن است واقعا چاق به معنای فرد دارای اضافه وزن نباشند. BMI صرفا براساس قد و وزن تخمین بزند. بنابراین قادر نیست ترکیب بدنی فرد که شامل حالت هایی مانند استخوان بندی است را پیش بینی کند. بنابراین نمی توان صرفا بر آن تکیه کرد.

باتوجه به نکات ذکر شده، برای بررسی اینکه آیا BMI بالا ممکن است تهدیدی برای سلامت فرد باشد، باید به پزشک متخصص مراجعه نمایید. پزشک با انجام آزمایش و ارزیابی تغذیه، پیشینه خانوادگی، میزان فعالیت های بدنی شما را بررسی می کند. درنهایت، با بررسی میزان اضافه وزن و تمامی اطلاعات نام برده، درصورت خطرناک بودن این وضعیت، به شما هشدار یا پیشنهادات لازم را ارائه خواهد داد.

چگونه رقم BMI را کاهش دهیم؟

حال که دانستید شاخص توده بدنی چیست، بهترین روش برای کاهش رقم شاخص توده بدنی، کاهش وزن است. زیرا این شاخص تنها تحت تاثیر دو معیار قد و وزن است. قد انسان با گذر از سن رشد، ثابت باقی می مانند. بنابراین تنها راه کاهش وزن است.

برای کاهش وزن، اقدامات زیادی وجود داردکه در ادامه بررسی می شود.

برای داشتن بدنی سالم، توصیه شده هفته ای ۱۵۰ دقیقه فعالیت های متوسط مانند پیاده روی و ۷۵ دقیقه فعالیت های شدید مانند پیاده روی سریع داشته باشید.

کم خوابی و چاقی رابطه مستقیمی با یکدیگر دارند. افراد بزرگسال روزانه به ۷ تا ۹ ساعت خواب کافی نیاز دارند. کمبود خواب یا کیفیت پایین خواب سبب ابتلا به بیماری های فشار خون بالا، قلبی عروقی، دیابت، افسردگی خواهد شد.

استرس حاد سبب فشار آوردن به بدن و افزایش احتمال چاقی، بیماری های قلبی، دیابت نوع ۲، فشار خون بالا می شود. راه های زیادی برای کنترل استرس مانند ورزش منظم، یوگا، حمایت عاطفی خانواده و دوستان و صحبت با مشاور وجود دارد.

تاثیر غذا در شاخص توده بدنی چیست؟ قطعا غذا یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار در وزن و رقم BMI است. در استفاده از غذاهای خانگی سبب کاهش مصرف چربی، کربوهیدرات و روغن می شود. سعی کنید سه نوع ماده غذایی مانند غلات کامل، پروتئین سبک و سبزیجات را در وعده غذایی خود جای دهید.

افرادی که دارای چاقی مفرط یعنی BMI بالای ۳۰ هستند، از چاقی مفرط رنج می برند. این افراد ممکن است از انواع رژیم های لاغری یا ورزش برای کاهش وزن استفاده کنند اما در اغلب موارد ناکام می مانند. در اینحالت، تنها راه پیش روی آنها، استفاده از روش های جراحی مانند بای پس معده، اسلیو معده و غیره است. در این روش های جراحی، با کوچک کردن معده، میزان کالری دریافتی فرد کاهش یافته و به مرور زمان وزن او کاهش می یابد. این روش بسیار موفقیت آمیز و در اغلب موارد بی خطر است. این روش زیرنظر پزشک متخصص جراحی معده انجام می شود.

در facebook به اشتراک بگذارید
Facebook
در twitter به اشتراک بگذارید
Twitter
در pinterest به اشتراک بگذارید
Pinterest
در linkedin به اشتراک بگذارید
LinkedIn

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست های مرتبط

آخرین مقالات

به بالای صفحه بردن