دیابت، آپنه انسدادی خواب، سرطان، بیماریهای قلبی عروقی، فشار خون بالا، کلسترول بالا و بیماریهای کبدی، تنها بخشی از بیماریهای مرتبط با چاقی هستند.
خبر خوب این است، که با کم کردن وزن میتوانید؛ بسیاری از بیماریهای ناشی از چاقی را بهبود ببخشید و یا از بروز آنها پیشگیری کنید. داشتن سبک زندگی سالم، رژیم غذایی مناسب، افزایش فعالیت بدنی، استفاده از داروهای تجویزی و اقدام به انواع عمل چاقی، اصلیترین راهکارهای کاهش وزن، برای جلوگیری از بیماریهای مرتبط با چاقی هستند.
در اینجا ما به صورت مفصل در مورد انواع بیماریهای مرتبط با چاقی با شما صحبت خواهیم کرد. پس برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، تا انتهای مقاله با ما بمانید.
انواع بیماریهای مرتبط با چاقی
چاقی تنها به افزایش وزن ختم نمیشود؛ بلکه یک اختلال پیچیده متابولیک است که میتواند؛ زمینهساز بسیاری از بیماریهای مزمن شود. از جمله بیماریهای مرتبط با چاقی، میتوان به دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماریهای قلبیعروقی، کبد چرب غیرالکلی، آرتروز، آپنه خواب، ناباروری و حتی برخی سرطانها اشاره کرد.
تجمع بیش از حد چربی در بدن، بهویژه در ناحیه شکم، نقش مستقیمی در ایجاد این بیماریها دارد و با تغییر در عملکرد اندامها و هورمونها، سلامت کلی بدن را تحت تأثیر قرار میدهد.
همچنین، چاقی میتواند به نحوۀ قرارگیری ستون فقرات، تاثیر بگذارد و باعث تغییراتی در آن بشود؛ ازاینرو، معمولا چاقی و کمردرد همراه هم هستند و افراد چاق، گرفتار بیماریهای حرکتی و ستون فقرات هم میشوند.
در سطح سلولی، چربی اضافی بهویژه در بافت احشایی، منجر به ترشح بیش از حد سیتوکینهای التهابی میشود، که التهاب مزمن خفیف اما مداومی را در بدن ایجاد میکند. این التهاب، عملکرد طبیعی انسولین را مختل کرده و باعث مقاومت به انسولین میشود، که یکی از مراحل اولیه در بروز دیابت نوع ۲ است.
علاوه بر این، چربیهای انباشته شده در اطراف قلب و عروق میتوانند؛ به سفتی دیواره رگها، افزایش فشار خون و اختلال در جریان خون منجر شوند؛ به همین دلیل، بیماران چاق بیشتر در معرض سکته قلبی و مغزی قرار دارند.
در عین حال، چاقی با تغییر در ترشح هورمونها و عملکرد کبد نیز همراه است؛ به گونهای که احتمال بروز کبد چرب غیرالکلی، اختلالات هورمونی و ناباروری افزایش مییابد. در زنان، تجمع چربی ممکن است؛ چرخه قاعدگی را مختل کند و در مردان موجب کاهش سطح تستوسترون شود.
ارتباط بین بیماری ها و چاقی به حدی عمیق است، که کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن میتواند؛ خطر بروز بسیاری از این بیماریها را به شکل چشمگیری کاهش دهد. برای آشنایی دقیقتر با این سازوکارها و بررسی علمی هر بیماری، پیشنهاد میکنیم؛ در ادامه، انواع بیماریهای مرتبط با چاقی را مطالعه کنید.
فشار خون بالا
فشار خون بالا یک بیماری نسبتاً شایع است، که افراد زیادی در سرتاسر جهان به آن مبتلا هستند. فشار خون بر عروق بدن تاثیر میگذارد. اضافه وزن باعث باریک شدن عروق خونی می شود.
زمانی که عروق خونی به هر دلیل تحت فشار قرار گیرند؛ نیروی فشار خون به دیوارۀ سرخرگها بهطور مداوم زیاد میشود؛ بنابراین قلب برای پمپاژ خون باید بیشتر کار کند و این در نهایت باعث میشود؛ خون با فشار بیشتری جریان پیدا کند.
چاقی و چربیهای اضافی، باعث ایجاد تغییراتی در رگهای خونی، کلیهها و سایر قسمتهای بدن میشوند، که این امر تاثیر مستقیمی بر بالا رفتن فشار خون دارد.
اکثر افراد مبتلا به فشار خون، هیچ علامتی احساس نمی کنند. با وجود این، فشار خون بسیار بالا می تواند باعث سردرد، تاری دید، درد قفسه سینه، سرگیجه، مشکل در تنفس، حالت تهوع، استفراغ، اضطراب، گیجی، وزوز در گوش، خونریزی بینی و ریتم غیرطبیعی قلب شود.
استئوآرتریت
استئوآرتریت یکی از شایعترین نواع آرتروز یا آرتریت است، که میتواند باعث شود تا به مرور زمان، غضروفهای محافظ انتهای استخوان از بین برود. افزایش وزن و چاقی، باعث ایجاد فشار بیشتر به مفاصل دست، زانو، لگن و ستون فقرات میشود و شرایط را برای ابتلا به آرتروز بیشتر مهیا میکند.
درد، سفتی مفاصل، کاهش انعطافپذیری، ایجاد خارهای استخوانی و تورم از مهمترین علائم ابتلا به استئوآرتریت هستند و بیماریهای مرتبط با مفاصل، از جمله انواع بیماری شایع در افراد چاق محسوب میشود.
بیماریهای قلبی عروقی
از مهمترین بیماریهای مرتبط با چاقی، مشکلات قلبی و عروقی است. اضافه وزن باعث میشود؛ قلب سختتر کار کند؛ زیرا همانطور که گفته شد؛ باید خون بیشتری را در رگهای خونی پمپاژ کند و این میتواند؛ منجر به حمله قلبی (سکته قلبی) شود.
اضافه وزن همچنین، سطح کلسترول و تری گلیسیرید خون را افزایش داده و سطح کلسترول HDL (خوب) را کاهش میدهد و خطر بیماری قلبی را افزایش میدهد.
آترواسکلروز یا تصلب شرایین، در افراد چاق بیشتر اتفاق می افتد. بیماری عروق کرونر نیز در افراد چاق شایعتر است؛ زیرا رسوبات چربی در شریانهایی که قلب را تامین میکنند؛ ایجاد میشود.
باریک شدن شریانها و کاهش جریان خون به قلب میتواند؛ باعث درد قفسه سینه به نام آنژین یا حملۀ قلبی شود. لختههای خون نیز میتوانند؛ در شریانهای باریک تشکیل شده، به مغز بروند و باعث سکته مغزی شوند.
دیابت نوع 2
چاقی متوسط بهطور چشمگیری، خطر ابتلا به دیابت را افزایش میدهد. چاقی مفرط عامل اصلی دیابت نوع 2 است. چاقی میتواند بدن شما را در برابر انسولین، هورمونی که قند خون را تنظیم می کند؛ مقاوم نماید. هنگامی که چاقی باعث مقاومت به انسولین میشود؛ سطح قند خون افزایش پیدا میکند.
دیابت میتواند؛ با علائمی همچون تکرر ادرار، افزایش تشنگی، افزایش گرسنگی، تاری دید، نوروپاتی محیطی، عفونتهای مکرر واژن و خستگی همراه باشد.
آپنه انسدادی خواب
از دیگر بیماریهای مرتبط با چاقی، آپنه انسدادی خواب است. این مشکل باعث میشود؛ تا در طول خواب برای مدت کوتاهی تنفس توقف پیدا کند. آپنه خواب میتواند؛ کیفیت خواب را تحت تاثیر قرار داده و باعث خوابآلودگی و عدم تمرکز در طول روز شود. از طرفی این مشکل میتواند؛ با خروپف شدید نیز همراه باشد.
افرادی که دچار چاقی مفرط هستند و از فشار خون بالا رنج میبرند؛ بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. مشکلات تنفسی مرتبط با چاقی، زمانی اتفاق میافتد که وزن اضافی دیوارۀ قفسه سینه، ریهها را فشار میدهد. این امر تنفس را محدود می کند.
در صورت موفقیتآمیز نبودن تکنیکهای معمول کاهش وزن، مانند رژیم و تمرینات ورزشی، انجام اسلیو معده یا بای پس معده برای درمان و پیشگیری از بیماریهای مرتبط با چاقی مانند آپنه خواب توصیه میشود.
سرطان
اضافه وزن یا چاقی خطر ابتلا به انواع سرطانها را افزایش میدهد. در میان زنان چاق، خطر ابتلا به سرطان آندومتر یا سرطان رحم بیشتر دیده میشود. زنان چاق همچنین در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه نیز قرار دارند. خطر ابتلا به این نوع سرطان در زنانی که یائسه شدهاند؛ بیشتر است.
مردانی که اضافه وزن دارند؛ بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستند. چاقی و اضافه وزن بالا میتواند؛ خطر ابتلا به سرطان روده (Colon Cancer) را در مردان و زنان افزایش دهد. Overview of Obesity
سندرم متابولیک
سندرم متابولیک، مجموعهای از عوامل خطر برای بیماریهای قلبی عروقی است. چاقی شکم، سطوح بالای گلیسیرید خون، سطوح پایین کلسترول HDL، فشار خون بالا و مقاومت به انسولین (دیابت نوع 2 شدید)، همگی مجموعهای از عوامل خطر برای بیماریهای قلبی عروقی هستند، که سندروم متابولیک نامگذاری میشود. چاقی باعث میشود؛ پاسخ سلولهای بدن به انسولین دشوارتر بشود.
اکثر افرادی که سندروم متابولیک دارند؛ دچار مقاومت نسبت به انسولین میباشند و این باعث میشود؛ بدن انسولین بیشتری بسازد تا بتواند؛ گلوکز را به سلولها منتقل کند و از آن به عنوان منبع انرژی استفاده نماید.
این امر در نهایت منجر به افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ میشود. در اکثر موارد، سندروم متابولیک ممکن است بدون علائم باشد؛ اما در برخی موارد تیره شدن پوست پشت گردن، زیر بغل و زیر سینهها از علائم این بیماری است.
بیماری کیسه صفرا
چاقی خطر ابتلا به سنگ کیسه صفرا را افزایش میدهد. سنگ کیسه صفرا زمانی ایجاد میشود، که صفرا در کیسه صفرا ذخیره شده و خروج آن دچار مشکل شود.
از آنجا که ۹۰ درصد سنگهای صفراوی از سنگهای کلسترولی هستند؛ چاقی و وجود چربیهای اضافی میتواند؛ نقش بسیار زیادی در تشکیل این سنگها داشته باشند.
بیماری کبد چرب غیر الکلی
چاقی میتواند به مشکلات مختلفی در سیستم گوارشی و کبدی منجر شود. یکی از شایعترین این مشکلات، بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) است. افراد مبتلا به چاقی، آنهایی که دچار مقاومت انسولین هستند؛ در معرض خطر ابتلا به NAFLD قرار دارند. این بیماری در اثر تجمع چربی در کبد به وجود میآید و ممکن است؛ به آسیبهای جدیتری مانند سیروز یا حتی سرطان کبد منجر شود.
پاتوفیزیولوژی NAFLD به ارتباط مستقیم چاقی و مقاومت انسولین مربوط میشود. این مقاومت موجب افزایش تجمع چربی در کبد و ایجاد التهاب میشود، که در آخر به آسیبهای کبدی منتهی میگردد. طبق گزارشهای NIDDK، افزایش ۵-۱۰ درصدی در وزن بدن میتواند؛ بهطور چشمگیری خطر پیشرفت بیماری را کاهش دهد.
رفلاکس معده
ریفلاکس معده به عنوان یکی از مشکلات رایج در افراد چاق، ناشی از فشار اضافی شکمی است، که به دنبال چاقی ایجاد میشود. این فشار موجب بازگشت اسید معده به مری میشود. علائم سوزش سر دل، درد و ناراحتی در قفسه سینه ایجاد میکند.
مطالعات مختلف نشان میدهند که کاهش وزن میتواند؛ بهطور قابل توجهی علائم ریفلاکس را کاهش داده و کیفیت زندگی افراد مبتلا به این مشکل را بهبود بخشد. اصلاح سبک زندگی و رعایت رژیم غذایی سالم، به عنوان درمانهای غیرجراحی برای کاهش علائم ریفلاکس توصیه میشود.
نقرس و چاقی
نقرس یکی از بیماریهای مفصلی است، که با افزایش اسید اوریک در بدن مرتبط است. افراد چاق به دلیل مقاومت به انسولین و افزایش تولید اسید اوریک، بیشتر در معرض ابتلا به نقرس قرار دارند. طبق مطالعات مختلف، رژیم غذایی کم پرین میتواند؛ بهطور مؤثری خطر ابتلا به نقرس را کاهش دهد.
این رژیم غذایی، به کاهش سطح اسید اوریک در بدن کمک کرده و از بروز حملات نقرس جلوگیری میکند. همچنین، کاهش وزن در افراد چاق نیز میتواند؛ باعث کاهش سطح اسید اوریک و پیشگیری از بروز نقرس شود.
تأثیر چاقی بر آسم
چاقی یکی از عوامل خطرناک برای آسم است. تحقیقات نشان میدهند که افزایش وزن و چربی شکمی میتواند؛ باعث افزایش التهاب در ریهها و تشدید علائم آسم شود. این التهاب میتواند به تنگی نفس، سرفه و سایر مشکلات تنفسی منجر گردد.
مطالعات بالینی نشان دادهاند که کاهش وزن میتواند؛ بهطور قابل توجهی علائم آسم را بهبود بخشد و حتی نیاز به داروهای ضدآسم را کاهش دهد. بهعلاوه، انجام تمرینات تنفسی و فعالیت بدنی منظم میتواند؛ به تقویت عملکرد ریهها و کاهش التهاب کمک کند.
میگرن و چاقی
چاقی میتواند باعث تغییرات هورمونی و افزایش التهاب در بدن شود، که این عوامل میتوانند در بروز میگرن نقش داشته باشند. در افراد چاق، افزایش لپتین و سایر هورمونها به مشکلات میگرن دامن میزنند. رژیم غذایی مدیترانهای، به عنوان یک راهکار برای کاهش التهاب و مدیریت میگرن معرفی شده است.
چاقی همچنین میتواند؛ بر سیستم کلیوی و تولیدمثلی تأثیر منفی بگذارد. از جمله این مشکلات، بیماریهای کلیوی مزمن و مشکلات باروری است، که در افراد چاق بیشتر مشاهده میشود.
بیماریهای کلیوی مزمن ناشی از چاقی
چاقی بهطور قابل توجهی، خطر ابتلا به بیماریهای کلیوی مزمن را افزایش میدهد. فشار خون بالا و دیابت که معمولاً در افراد چاق شایعتر است؛ میتوانند باعث آسیب به کلیهها شوند.
طبق گزارشهای CDC، حدود ۵۸٪ از بزرگسالان آمریکایی که دچار چاقی هستند؛ فشار خون بالا دارند که این وضعیت بهطور مستقیم، بر سلامت کلیهها تأثیر میگذارد. بنابراین، کنترل وزن و مدیریت بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون، از اهمیت بالایی برخوردار است؛ تا از بروز مشکلات کلیوی جلوگیری شود.
عوارض بارداری در زنان چاق
چاقی در زنان باردار میتواند؛ به طور قابل توجهی خطر ابتلا به دیابت بارداری و فشار خون بالا را افزایش دهد. این مشکلات میتوانند؛ برای مادر و جنین خطرناک باشند.
همچنین ممکن است به زایمان زودرس، عوارض جدی در دوران بارداری و حتی مشکلات بلندمدت، برای سلامت مادر و کودک منجر شوند. مشاوره پیش از بارداری و اصلاح سبک زندگی میتواند؛ به کاهش خطر ابتلا به این مشکلات کمک کند.
چاقی و ناباروری؛ اختلالات هورمونی در مردان و زنان
چاقی میتواند باعث اختلالات هورمونی در مردان و زنان شود، که این اختلالات ممکن است به ناباروری منجر گردند. در زنان، چاقی میتواند باعث بروز سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) شود، که این امر موجب اختلال در تخمکگذاری میشود.
در مردان، چاقی میتواند به کاهش سطح تستوسترون منجر شود. این امر میتواند بر باروری تأثیر بگذارد. مدیریت وزن و اصلاح رژیم غذایی میتواند؛ به بهبود وضعیت هورمونی و افزایش شانس بارداری کمک کند.
اختلالات عملکرد جنسی مرتبط با چاقی
چاقی میتواند تأثیرات منفی بر عملکرد جنسی بگذارد و مشکلاتی، مانند اختلال نعوظ (ED) و کاهش میل جنسی ایجاد کند. این مشکلات به دلیل تأثیر چاقی بر سیستم عروقی و هورمونی، ایجاد میشوند.
در مردان، چاقی میتواند باعث کاهش جریان خون به آلت تناسلی شود، که منجر به اختلال نعوظ میشود. در زنان نیز چاقی میتواند؛ باعث کاهش میل جنسی و مشکلات در عملکرد جنسی گردد. کاهش وزن و اصلاح رژیم غذایی، در کاهش علائم این مشکلات مؤثر است.
افسردگی و مشکلات روانی
افرادی که دارای اضافه وزن یا چاقی هستند؛ ممکن است مشکلات اجتماعی یا روانی داشته باشند؛ زیرا در فرهنگهای مختلف، داشتن اندامی لاغر نشانۀ زیبایی و پذیرفته شدن بهتر از طرف جامعه است. افراد دارای اضافه وزن و چاق، اغلب خود را مقصر میدانند. افراد دیگر ممکن است؛ آنها را تنبل یا ضعیفالنفس خطاب کنند.
همه این موارد میتوانند؛ باعث شوند تا افراد چاق اعتمادبهنفس کمتری نسبت به دیگر افراد داشته باشند و این میتواند؛ بر روابط شخصی، کاری و اجتماعی آنها تاثیرات نامطلوبی داشته باشد و در نهایت منجر به افسردگی میشود.
برای پیشگیری از این خطرات و بیماریهای ناشی از چاقی توصیه میشود؛ به جراح چاقی مراجعه کنید. تغییر سبک زندگی، اصلاح برنامه غذایی، فعال ماندن و انجام جراحیهای چاقی، راهکارهای اساسی برای غلبه بر چاقی و اضافه وزن هستند.
سخن پایانی در مورد بیماریهای ناشی از چاقی
چاقی یکی از بیماریهای مزمن است که میتواند؛ بهطور جدی بر سلامت شما تاثیر داشته باشد. ژنتیک، نوع متابولیسم، عوامل محیطی، انتخاب سبک زندگی و مصرف دارو همگی در این زمینه مؤثر هستند. چاقی به معنی داشتن مقدار زیادی چربی اضافی در بدن است، که میتواند خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با چاقی را افزایش دهد.
فشار خون بالا، استئوآرتریت، بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت نوع 2، آپنه انسدادی خواب، سرطان، سندرم متابولیک، بیماری کیسه صفرا و افسردگی و مشکلات روانی، از مهمترین بیماریهای مرتبط با چاقی هستند. برای درمان قطعی و اصولی این بیماریها توصیه میشود؛ به بهترین جراح چاقی در تهران ، دکتر حامد قدسی، مراجعه نمایید.
